Ac Grafisinin Değerlendirilmesi

Ac Grafisinin Değerlendirilmesi

Mesajgönderen safrano » Pzt Oca 21, 2013 11:12 pm

Öğrenim Hedefleri
Bu dersin sonunda aile hekiminin;
 Akciğer grafisinin çekim tekniği ve pozisyonlarını
 Akciğer grafisinin teknik yeterliliğinin değerlendirilmesini
 Akciğer grafisinin normal anatomik oluşumlarını
 Akciğer grafisini değerlendirme yöntemini
 Posterior-anterior akciğer grafisinde sık görülen işaretleri
 Elemanter akciğer lezyonlarını değerlendirebilmesini bekliyoruz.
Özet
 Akciğer ve mediastinal patolojik durumların görüntülenmesinde en sık kullanılan yöntemler, direkt grafi ve bilgisayarlı tomografidir (CT). Direkt grafi, kolay elde edilmesi ve ucuz olması nedeniyle sıklıkla ilk görüntüleme yöntemi olarak tercih edilir.
 Akciğer grafisi değerlendirilirken çekim tekniğinin ve düşünülen ön tanılara göre kullanılan pozisyonların da bilinmesi gerekir. Çekim tekniğine bağlı yetersizlikler yüzünden patolojik durumlar gözden kaçırılabilir ya da normal oluşumlar patoloji olarak yorumlanabilir. Ayrıca araştırılan patolojik duruma göre farklı pozisyonlarda ek grafi gerekebileceği bilinmelidir.
 Filme bakılırken patolojik durumları gözden kaçırmamak için sistematik yaklaşım önemlidir. Genelde dıştan içe doğru, sıra ile toraks dışında kalan yumuşak dokular, göğüs duvarı ve kemik yapılar, diyafram, kalp ve mediasten, en sonunda akciğer parankimi gözden geçirilir.
 Akciğer grafisinde bazı patolojik durumları işaret eden bulgularla, elementer lezyonların bilinmesi ayırıcı tanının temelini oluşturmaktadır.
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
2
Bu derste akciğer grafisinin değerlendirilmesinde dikkat edilmesi gereken teknik parametreler, hastayı ileri tetkike götürmeye karar verdirecek temel işaretlerle bazı genel patolojik durumlar anlatılacaktır.
Akciğer Grafisi Temel Çekim Tekniği ve Pozisyonları
 Posteroanterior (PA) akciğer grafisi: Klinik pratikteki rutin uygulamalarda ilk alınması gereken grafidir. Hastaya derin nefes alıp tutturulur.
 Lateral akciğer grafisi: PA akciğer grafisine ilave olarak rutinde sol yan grafi çekilir. İsimlendirme kasete yakın tarafa göre yapılır. Lezyon düşünülen taraf, kasete yakın olmalıdır. Sol yan grafide diyaframlar birbirini çaprazlarken, sağ yan çekilen filmde birbirine paralel görünümdedir.
 Antero-posterior (AP) akciğer grafisi: Kalp normalden büyük ve kenarları bulanık görünür. Trakea ve ana bronşlar ile kot kırıkları daha iyi değerlendirilir.
 Oblik akciğer grafisi: Trakea bifurkasyonu daha iyi değerlendirilir.
 Apikolordotik akciğer grafisi: Akciğer apeksleri, sağ orta lob ve sol linguler segmentler daha iyi incelenir.
 Dekübitus grafisi: Az miktardaki efüzyonlar ve küçük pnömotorakslar daha iyi değerlendirilir1,5.
Akciğer Grafisinin Teknik Yeterliliğinin Değerlendirilmesi
 Doğru ve yeterli bir teknikle elde edilmiş PA akciğer grafisi;
o Simetrik olmalıdır (T4-5’in spinöz çıkıntıları sternoklaviküler eklemlere eşit mesafede olmalıdır).
o Skapulalar, akciğer alanlarını örtmemelidir.
o Çekim, inspiryum sonunda gerçekleştirilmelidir. Yeterli inspiryumda alınan bir grafide diyaframlar, arka 10-11. kot ya da ön 5-6. kotlar seviyesinde izlenir.
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
3
o Hastaya verilen doz, gerekli ve yeterli miktarda olmalıdır. Damar gölgeleri akciğerlerin periferinde görülmelidir (X-ışını dozunun gereğinden fazla olmadığını gösterir). Alt lobların büyük vasküler yapıları ve torakal vertebralar kalp arkasında görülebilmelidir (X-ışını dozunun gereğinden az olmadığını gösterir)1,5.
Akciğer Grafisinin Değerlendirilmesi
Genel kurallar:
o İlk olarak hastanın adı, soyadı kontrol edilmeli, yaş ve cinsiyetine bakılmalı, filmler çekim tarihlerine göre sıralanmalıdır.
o Akciğer grafisindeki tüm yapılar sistematik bir şekilde dıştan içe veya içten dışa doğru sırayla değerlendirilmeli, karşı tarafla mukayese edilmelidir.
o Dıştan içe doğru sıra ile 4 halkada değerlendirme yapılır.
 Birinci halkada alt servikal bölge, omuzlar ve göğüs duvarının yumuşak dokuları değerlendirilir.
 İkinci halkada kemik ve diyaframlarla kostofrenik ve kardiofrenik sinüsler kontrol edilir.
 Üçüncü halkada kalp ve mediasten konturlarına bakılır.
 Dördüncü halkada ise yukarıdan aşağıya doğru tüm akciğer parankimi ve hiluslar değerlendirilir1,5.
 Toraks dışı yumuşak dokular
o Erkeklerde pektoral kaslar, kadınlarda ise meme gölgeleri, zayıf dansiteli bir infiltrasyon izlenimi verebilir.
o Mastektomi sonrası meme gölgesi olmadığından radyolüsensiye (Radyolüsent: Hipodens yani X-ışını geçirgenliğinin fazla olmasıdır. Siyahlaşma olarak görülür. Tersi durum radyoopak: Hiperdens yani X-ışını geçirgenliğinin az olmasdır. Beyazlaşma olarak görülür) neden olur. Meme
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
4
başları yalancı olarak nodül görünümü verebilir. Bu durumda meme başı üzerine metal konularak film tekrarlanabilir.
o Diyafram altı, intraperitoneal hava, kalsifikasyon ve yumuşak doku konturları açısından değerlendirilir. Diyafram altında izlenen hava, apse veya pnömoperiton düşündürür1,5.
o Kemikler
o Kırıklar, kemik tümörleri gibi birçok kemik patolojisi görülebilir ve bunlar akciğer lezyonlarını taklit edebilir1,5.
 Diyafram
o Yükseklik ve konturlarına bakılır. Kalbin ağırlığı nedeniyle sol diyafram sağa göre daha aşağıda yer alır. Sol diyafram altında mide fundusu ve splenik fleksura yer alır.
o Her iki diyafram arasındaki yükseklik farkı 3 cm’den fazla olmamalıdır.
o Bir diyaframın daha yukarda yer alması durumunda diyafram evantrasyonu, paralizisi, tümörleri ve hernileri yanında diyafram altı apse, koleksiyon, büyük batın içi kitleler, gaz distansiyonu, subpulmonik plevral sıvı ve tek akciğerde küçülmeye neden olan patolojiler akla gelmelidir.
o Kostofrenik sinüslerin keskin açısını yitirip küntleşmesi ve o alanda konveksitesi yukarı bakan opasite artımı efüzyonu düşündürür(Resim 1)1,6.
 Plevra ve fissürler
o Plevra 0,2-0,4 mm kalınlığında bir yapı olup pariyetal ve visseral plevra olmak üzere ikiye ayrılır. Bu iki zar arasında potansiyel bir boşluk vardır.
o Plevra aynı zamanda fissürleri de oluşturur. Major fissürler, T4’ten başlayıp diyafram ön ucuna kadar uzanır. Minör fissür ise sadece sağda yer alır ve üst lopla orta lobu birbirinden ayırır. Minör fissür PA ve yan akciğer grafilerinde görülebilirken, majör fissür sadece yan grafilerde görülebilir.
o Fissürlerde yer değiştirme atelektaziyi düşündürebilir. Tüberküloz, mantar ve bronkojenik kanser haricindeki lezyonlar genellikle fissürleri geçmez,
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
5
pnömonilerden klebsiella pnömonisi fissürü bombeleştirebilir. Fissürlerde sıvıya ya da tümöre bağlı kalınlaşmalar görülebilir1,6.
Resim 1: Sol kostofrenik sinüsün küntleşmesi ve konveksitesi yukarı bakan opasite plevral efüzyonu düşündürür.
 Trakea ve ana bronşlar
o Lümende daralma veya genişleme, yer değiştirme ve lümen içi lezyonlar yönünden trakea ve ana broşlar dikkatle değerlendirilmelidir.
o Trakeanın transvers çapı erkeklerde 25 mm, kadınlarda 21 mm’den daha azdır. Karina açısı yaklaşık 50-100 derece arasındadır.
o Sağ paratrakeal çizgi, PA akciğer grafilerinde ince düz bir çizgi halinde görülür ve kalınlığı 4 mm’yi geçmez2,5.
 Kalp ve mediasten
o Kalbin yaklaşık olarak 1/3’ü orta hattın sağında, 2/3’ü ise orta hattın solunda yer alır (Resim 2).
o Kalp ve mediasten, atelektazi, fibrozis veya pnömonektomiden sonra patoloji olan tarafa doğru yer değiştirirken, aşırı plevral sıvı, tansiyon pnömotoraksı, büyük kitle veya büyük diyafram hernilerinde karşı tarafa doğru yer değiştirir.
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
6
o Antero-posterior akciğer grafisi ve portabl cihazlarda alınan grafilerde olduğu gibi bazı çekim tekniklerinde kalp olduğundan büyük görülebilir.
o Mediasten, manibrium sterniden T4’e çekilen bir çizgi ile üst ve alt kompartmanlara ayrılır. Alt mediasten de ön, orta ve arka mediasten olmak üzere 3’e ayrılır. Ön mediasteni sternumdan perikarda kadar olan kısım; orta mediasteni, kalp ve kalpten çıkan ana vasküler yapılar; arka mediasteni ise kalbin arkasında kalan yapılar oluşturur.
o Ön mediastende izlenen kitlelerde 3T şeklinde kısaltılan timoma, tiroid kitlesi, teratoma ilave olarak lenfoma ile lenfanjiyom; orta mediasten lezyonlarında ise 3A şeklinde kısaltılabilecek adenopati, anevrizma ve anomaliler (bronkojenik, perikardial kist) akla gelmelidir. Arka mediastende ise nörojenik tümörler, nöroenterik kist, diyafram hernileri, akalazya ve vertebra kaynaklı lezyonlar görülür1,7.
Resim 2: Mediasten konturları ve sağ diyafram gösterilmiştir.
 Akciğer parankim alanları
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
7
o Apeks, mediasten, kalp, hilus ve diyaframa komşu ve süperpoze olan lezyonlar gözden kaçabilir. Yine kostal kıkırdak ve kemik patolojileri akciğer lezyonu gibi görünebilir ya da gerçek lezyonu perdeleyebilir. Yan grafi ile beraber incelemek hata payını azaltır.
o Akciğer parankimi, radyolojik anatomiye göre zonlara ayrılmıştır. 2. kota kadar olan parankim üst zonu, 2-4. kot arası orta zonu, 4 ve 6. ön kot arası da alt zonları oluşturur.
o Bazı hastalıklar, zonal tutulum gösterir. ‘KASSET’ şeklinde baş harflerini kısaltabileceğimiz kistik fibröz, ankilozan spondilit, silikoz, sarkoidoz, eozinofilik granülom ve tüberküloz üst zonları; ‘ESKİ KOD’ şeklinde kısaltabileceğimiz eozinifilik pnömöni, sarkoidoz (alveolar tipi), kriptojenik organize pnömöni, infarktlar, kontüzyon, olağan interstisyel pnömöni ve deskuamatif interstisyel pnömöni ise akciğerin periferal kesimlerini tutar. Alt zonları ise asbestoz, panasiner amfizem, skleroderma, lenfanjioleyomiyomatozis, kollajen vasküler hastalıklar tutar. Lenfanjitik yayılım, sarkoidoz ve lenfoma santral bölgelerde görülür.
o Parankimal yer kaplayan lezyonlarda tümör ekarte edilmelidir. 4 farklı tipte incelenen akciğer kanserleri içinde en sık adenokanser görülür. Genelde periferal yerleşen bu tipte hava bronkogramı izlenir. Skuamöz hücreli tümör, sigara ile yakın ilişkilidir. Daha çok santraldir ve kaviteleşme sık görülür. Büyük hücreli tip, periferal yerleşir genelde 3 cm’den büyüktür ve diğerlerine göre daha nadirdir. Küçük hücreli kanser ise sigara ile yakından ilişkili, santral yerleşimli olup LAP sıktır1,5.
 Hiluslar
o Hilusları üst lob arter ve venleri ile alt lob arterleri oluşturmaktadır. Sol hilus % 90 daha yukarıdadır.
o Alt lob arterleri üsttekilerden daha geniştir. Ancak ana lob arterlerinin çapı 15 mm’yi geçmemelidir.
o Hilusların dansitesi benzer, dış konturları düz veya konkav olmalıdır1,2,5.
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
8
Posterior-Anterior Akciğer Grafisinde Sık Görülen İşaretler
 Silüet işareti: Bir anatomik oluşumla aynı yoğunluktaki ve komşu yerleşimde olan bir lezyon varsa bu iki lezyonun ortak kenarları silinir. Silüet işareti bir lezyonun lokalizasyonu hakkında genel bilgi verir. Genellikle kalp konturuna göre değerlendirilir. Kalp konturu silinmişse aynı düzeyde, silinmemişse önde veya arkada lokalizedir. Örneğin sağ akciğer orta lobdaki atelektazi kalbe komşu olduğundan kalbin sağ konturu seçilemez.
 Derin sulkus işareti: Yan kostofrenik sinüsten hipokondriuma uzanan lüsensiyi ifade eder. Yatar pozisyonda çekilen bir akciğer grafisinde pnömotoraksı düşündürür (Resim 3).
Resim 3: Sağ kostofrenik sinüste derin sulkus işareti ve sağ akciğerde pnömotoraksa bağlı lüsensi artışı, karşı tarafa mediastinal şift izlenmektedir.
 Hava bronkogramı işareti: Normalde görünmeyen bronşial dallar, alveollerin kan, iltihap veya hücre ile dolmasıyla görünür hale gelir. Bu işaret patolojinin parankimde olduğunu gösterir ve en sık pnömonik konsolidasyonlar ve akciğer ödeminde görülür.
 Golden’ın “S” işareti: Santral bir kitleye sekonder sağ üst lob atelektazisinde minör fissürün “S” şeklinde yukarıya yer değiştirmesidir.
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
9
 Nilüfer işareti: Bronşa açılan kist hidatikte sıvı üzerinde yüzen membranlar için tanımlanmış bir işarettir.
 Çift kontur işareti: Sol atriyum dilatasyonunda kalbin sağında çift kontur görülür.
 Hampton hörgücü: Plevral tabanlı kama şekilli üçgen olup akciğer enfarkt alanını temsil eder. En sık pulmoner tromboembolide görülür.
 Jukstafrenik tepe işareti: Genelde atelektazilere sekonder görülür. Diyafram kubbesinde üçgen şekilli çekintiyi tanımlamaktadır3,7,8.
Elemanter Akciğer Lezyonları
 Hiler patolojik durumlar
o PA akciğer grafisinde bir hilusta diğerine göre belirgin yoğunluk artımı varsa bu bölgede yer kaplayan lezyon düşünülür.
o Hilusun dış kenar keskinliğinin kaybolması, üst lobların anterior segmenti veya alt lobların süperior segmentlerinde lezyon varlığını düşündürür.
o Fallot tetralojisi, triküspit atrezisi, trunkus arteriyozus ve büyük arter transpozisyonunda (4T) bilateral küçük hilus izlenir. Akciğer hipoplazisi, tek taraflı hiperlüsen akciğer veya pulmoner embolide ise tek taraflı küçük hilus görülür.
o Bilateral büyük hilusa neden olan patolojiler içinde en sık lenfadenomegaliler ve vasküler genişlemeler yer alır. Vasküler genişleme nedenleri arasında soldan sağa şant, pulmoner hipertansiyon, mitral kapak hastalıkları, kor pulmonale ve pulmoner arter anevrizmaları yer alır. Tek taraflı büyük hilus nedenleri arasında ise erişkinde en sık bronş karsinomu, çocukta ise tüberküloza bağlı lenfadenopati sayılabilir5,8.
 Atelektazi
o Atelektaziler oluş mekanizmalarına göre kompresyon, obstrüktif, adeziv, pasif ve skatrisyal; radyolojik görünümlerine göre ise, çizgisel,
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
10
subsegmenter, segmental, lobar, total ve yuvarlak atelektaziler şeklinde sınıflandırılabilirler.
o Atelektazinin radyolojik bulguları arasında kollabe kesimde dansite artışı, bronş-damar yapılarında bir araya toplanma, fissürlerde yer değişikliği, atelektaziye komşu akciğer parankiminde kompansatris havalanma artışı, o taraf diyaframda yükselme, trakeanın çekilmesi, kalbin yer değiştirmesi, kosta aralıklarında daralama ve hiler yer değiştirme sayılabilir5,7.
 Alveoler örnek
o Alveollerdeki havanın kan, transüda-eksüda veya neoplastik hücrelerle yer değiştirmesiyle oluşur. 6-10 mm çaplı, sınırları belirsiz opasitelerdir ve lezyonlar birleşme eğilimindedir (Resim 4).
o Alveoler örnek nedenleri arasında en sık görülen hastalıklar pnömonik konsolidasyonlar ve akciğer ödemidir5.
Resim 4: Her iki akciğer orta zonda, perihiler alanlarda sınırları belirsiz birleşme eğiliminde hava bronkogramı içeren konsolidasyon alanları izlenmektedir.
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
11
 İnterstisyel örnek
o Akciğerlerin interstisyel çatısı tutulmuştur. Lezyonlar, keskin kenarlı olup birleşme eğilimi göstermezler. Progresyon yavaştır. Radyolojik görünümleri retiküler, nodüler, retikülo-nodüler veya çizgisel olabilir (Resim 5).
o İnterstisyel akciğer hastalıklarının ayırıcı tanısında ‘AKLA SAHİB’ diye baş harflerini kısaltabileceğimiz asbestoz, kalp yetmezliği, lenfanjioleyomiyomatozis, lenfoma, lenfositik interstisyel pnömöni (diğer interstisyel pnömönilere dahil), aspirasyon (kronik), sarkoidoz, silikoz, skleroderma, amiloidoz, histiositoz, hipersensitivite pnömönisi, ilaç toksisitesi, bakteriyel (diğer mikrobiyel enfeksiyonlar dahil), bronşektazi (taklit eder) akla gelmelidir7,9.
Resim 5: Her iki hilustan perifere doğru uzanım gösteren çizgisel dansite artışları izlenmektedir.
 Soliter pulmoner nodül (SPN)
o Üç cm’den küçük, yuvarlak veya oval tek lezyonu tanımlamada kullanılır. Bir nodülün SPN kabul edilmesi için etrafının tamamen parankimle çevrili olması, eşlik eden pnömöni, atelektazi, efüzyon ya da lenfadenopatinin olmaması gerekir.
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
12
o Yüzde 95’ten fazlası primer ya da metastatik neoplazm, tüberküloz ya da mantar enfeksiyonu veya hamartom gibi benign tümörlerdir. Hematom, vasküler anomaliler, yuvarlak atelektazi ve pnömöniler de SPN’e yol açabilir.
o Nodülün benign malign ayrımında dansite, büyüme hızı, şekil ve boyut değerlendirilir.
o Hastanın 35 yaşın altında olması, sigara öyküsünün olmaması, lezyonun 2 cm’den küçük, düzgün konturlu, kalsifiye ve satellit lezyonun olması maligniteden uzaklaştırır.
o Kalsifikasyon, santral, lamelli, tabakalı ya da patlamış mısır şeklinde ise benign tip; egzantrik ise malign olarak kabul edilir. Nodül içi yağla beraber patlamış mısır tarzı kalsifikasyon, hamartom için tipiktir.
o Çapın % 25 büyümesi hacmin 2 katına çıkması anlamına gelir ki bu ikiye katlanma zamanı olarak bilinir. 1 aydan kısa ya da 18 aydan uzun olması maligniteden uzaklaştırır7,10.
 Kalsifikasyon
o Mediastinal ve hiler kalsifik lenf nodları çoğunlukla tüberkülozun primer kompleksine bağlıdır. Silikoz ve sarkoidozda lenf nodlarında yumurta kabuğu şeklinde kalsifikasyon olur.
o Akciğer parankimindeki kalsifikasyonların ülkemizdeki en sık nedeni tüberkülozdur.
o Osteosarkom ve kolloid kanserler gibi bazı tümörlerin akciğer metastazlarında, asbestte ya da hemotoraks ve ampiyem sekeli olarak da plevrada kalsifikasyonlar görülebilir5,11,12.
 Radyolüsensi artışı
o Bir PA akciğer grafisinde radyolusensi artışı hastanın pozisyonuna, mastektomi gibi göğüs duvarı operasyonlarına bağlı olabilir.
o Pnömotoraks, büyük büller ve havalanma fazlalığı yapan tüm nedenler radyolüsensi artışına yol açar. Bunlar arasında yabancı cisim aspirasyonu,
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
13
konjenital lobar amfizem, obstrüktif havalanma fazlalığı, astım, amfizem ve akut bronşiolit yer almaktadır.
o Amfizemde, diyaframlar basık, havalanma artmış, lateral grafide sternum arkası mesafe genişlemiştir. Tek taraflı hiperlüsen akciğere görüldüğünde, teknik nedenler (pozisyon hatası), göğüs duvar defekti ( operasyon veya konjenital anomali), pnömotoraks, hava yolu obstrüksiyonu ve pulmoner vaskülerite azlığı düşünülmelidir.
o Pulmoner emboli, pulmoner hipertansiyon ve oligemi yapan kalp hastalıkları gibi vasküler patolojilerde de hipovaskülarizasyona bağlı radyolüsensi artışı görülür. Embolide ilave olarak ana pulmoner arter boyutunda artma, akciğer periferinde plevral tabanlı kama tarzında infarkt ve plevral efüzyon da izlenir5,11,12.
 Kaviter lezyonlar
o Kavite, konsolidasyon veya nodül içinde lüsen alan bulunmasıdır. Enflamasyonlar (abseler, fungal enfeksiyonlar, tüberküloz enfeksiyonu), neoplazmlar (primer ya da metastatik), vasküler hastalıklar (Wegener granülomatozisi, romatoid nodüller) kaviter lezyonların görüldüğü hastalıklardandır.
o Kavite duvarının 15 mm’yi geçmesi ve konsolide alan içerisinde ekzantrik yerleşmesi malignite lehine bulgulardır. Genelde bronkoalveoler kanserde kavitasyon varsa soliter olarak görülür.13
Değişik uzaklıklardan (1.5-2 metreden 250 mm’ye kadar okuma gerekirse büyütme) filmi inceleme net ayırt edilemeyen değişik patolojilerin fark edilmesinde yararlıdır.
Acil Hastalarında Akciğer Grafisi
 Göğüs travmasında akciğer grafisi istenen kalitede çekilemeyebilir. BT tercih edilmeli.
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
14
 Posteroanterior akciğer grafisinde mediasten genişlemesi, büyük damar hasarını; alveolar dansite ve kistler, parankimal kontüzyon ve laserasyonu; mediastinal hava, trakeobronşial yaralanmayı; diyafram kontur düzensizliği ve abdomenle devam eden dansite, diyafram rüptürünü; periferal sinüsleri kapatan homojen dansite artışı, plevral hemorajiyi; kalp gölgesindeki artış, perikardial kanamayı; kemikteki deformiteler, kırıkları düşündürmelidir7.
Akciğer Grafisi Ne Zaman İstenmelidir?
 AC grafisi halen Tüberküloz(Tbc) şüphesi ( Semptomlar nedeniyle, temas veya PPD (Pürified Protein Derivative) testinin yüksek pozitifliği) durumunda yaygın olarak kullanılmaktır14.
 Pnömoni, Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), kalp yetmezliği, Tbc, AC kitleleri ve plevral effüzyon tanısında halen önemli yeri vardır14.
 Erken dönem KOAH’da AC grafisi normaldir. Akciğer grafisi KOAH tanısında rutin olarak kullanılmaz, daha çok diğer patolojileri dışlamak için istenebilir15.
KOAH’da AC grafisi bulguları ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için “Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı I. Bölüm” başlıklı dersi takip edebilirsiniz.
 AC grafisi pnömonin tanı standartıdır. Nadiren yanlış negatif sonuç verebilir. Öksürük ile başvuran solunum yolu enfeksiyonunda, üst solunum yollarına ait semptomların yoksa ve fizik muayenede ral varlığında pnömoni tanısını düşündürmelidir ve bunun teyidi içi AC grafisi istenmelidir16.
Akciğer Grafisi Ne Zaman İstenmemelidir?
 Herhangi bir semptomu olmayan sağlam kişilerde Periyodik Sağlık Muayenesi(PSM) kapsamında tarama amaçlı AC grafisi istenmemelidir. PSM kapsamında tarama testi istenmesi için, asemptomatik dönemde tanı ve tedavisi mümkün olması, morbidite ve mortaliteyi azaltması gerekir ( Örneğin, meme kanserinin mamografi ve serviks kanserinin Pap yayması ile taranması). Hastalığın tedavisinde “kabul edilebilir” metotların bulunması gerekir (Tedavi edilemeyecek hastalığın taraması anlamsızdır (Örneğin AC
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
15
Ca). PSM uygulamaları, önerilere uygun yapılmadığında; sağlık sisteminin gereksiz araştırmalarla meşgul edilmesi, kaynakların uygun kullanılmaması / israfı ve yalancı pozitif / yalancı negatif sonuçlar ile hastaların paniğe sevk edilmeleri ve hastalar açısından da zaman ve para kaybının oluşması ile sonuçlandığı bildirilmektedir. Bu durum kaynak israfı yanında, ortaya çıkan belirsizlik durumu hastada güvensizliğe neden olabilmektedir. Ülkemizde ne yazık ki halen, bazen kişilerin çevresindeki kişilerden AC kanserine yakalanması nedeniyle, hekimden bu yönde talepleri olabilmektedir, bazen de tarama amaçlı hekimler tarafında istenebilmektedir. Sonuç alınamayan tetkik istemi, hekimin ilerde “Malpraktis” suçlamaları ile de karşılaşmasına zemin hazırlayabilir.
Hazırlayan ve katkıda bulunanlar
 Prof. Dr. Halil Arslan
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi, Radyoloji Anabilim Dalı
 Doç. Dr. Mehmet Uğurlu
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı
Oluşturulma tarihi: 27.11.2012
Kaynaklar
1. Murfitt J. The normal chest: methods of investigation and differential diagnosis. In: Sutton D, ed. Textbook of radiology and imaging. Vol 1, 6th ed. New York: Curchill Livingstone;1998:299-352.
2. The Normal Chest. In: Fraser RS, Pare JAP, Fraser RG, Pare PD, ed. Synopsis of diseases of the chest. 2nd ed. Philadelphia: WB.Saunders Company; 1994:1-116.
3. Ödev K., Toraks Radyolojisi, 1. Baskı, Nobel, 2005.
4. Kaya T., Temel Radyoloji Tekniği, 3. Baskı, Nobel & Güneş, 1997.
Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı
Erişkin Sağlığı ve Hastalıkları Modülü
2.6.AC Grafisinin Değerlendirilmesi
v1.0
16
5. Tuncel E. Klinik Radyoloji, 2. Baskı, Nobel & Güneş, 2002.
6. Reed JC. Chest Radiology: Plain Film Patterns And Differential Diagnosis, 4th, St Louis: Mosby, 1997.
7. Collins J, Stern EJ. (Çeviri ed.: Karabulut N.) Göğüs Radyolojisi: Esaslar. 2. Baskı. Dünya Tıp Kitabevi, 2012.
8. Algın O, Gökalp G, Topal U. Toraks görüntülemesindeki işaretler. Diagn Interv Radiol 2011; 17: 18-29.
9. Ertürk A, Gülhan M, Çapan N, Arul M, Kurt B. Diffüz interstisyel akciğer hastalıkları (58 olgunun retrospektif değerlendirilmesi), Solunum Hastalıkları, 2000;11:367-375.
10. Caskey CI, Templeton PA, Zerhouni EA. Current evaluation of the solitary pulmonary nodule. RCNA, 1990;28:511-520.
11. Felson B., Chest Roentgenology. Philedelphia: WB Saunders, 1973.
12. Fraser RG, Pare JAP. Diagnosis of Diseases of The Chest. Philedelphia: Saunders, 1977.
13. Karadoğan G, Ursavaş A, Karadağ M, Gergerlioğlu N, Gebitekin C. Akciğerde Multipl Kaviter Lezyonları Olan Olguda Bronkioloalveolar Karsinom. Akciğer Arşivi: 2003; 4: 41-45.
14. Rust G., Westney G., Pulmoner Medicine, Chapter 18, The Family Physician, Textbook of Family Medicine 8. Ed. (Ed. Rakel R. E., , P. Rakel D.P.), Elsevier Saunders, Philadelphia 2011 p. 261-98.
15. Gaspar D. L., Vura Weis Dorothy . Kronik Obsrüktif Akciğer Hastalığı Sloane P.D. et al. (Ed.), Aile hekimliğinin Temelleri (Essentials of Family Medicine) Sloane, 5th ed..Çev. Yaman H. et al.(Ed.)Lippincott Williams and Wilkins,, s.789.
16. Mainous III A. G., hueston W.J. Akut Solunum Yolu Enfeksiyonları Sloane P.D. et al. (Ed.), Aile hekimliğinin Temelleri (Essentials of Family Medicine) Sloane, 5th ed..Çev. Yaman H. et al.(Ed.)Lippincott Williams and Wilkins,, s.780.
safrano
 
Mesajlar: 2
Kayıt: Cmt Oca 05, 2013 1:25 am

Re: Ac Grafisinin Değerlendirilmesi

Mesajgönderen didyma » Sal Oca 22, 2013 2:43 pm

AC_Grafi_Ornekleri.rar
AC_Grafisi.rar
Bu mesaja eklenen dosyaları görüntülemek için gerekli yetkilere sahip değilsiniz.
didyma
 
Mesajlar: 82
Kayıt: Sal Ara 11, 2012 6:51 pm


Dön Ders notları ve videoları

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 0 misafir

cron